Bu Tablo Tanıdık mı?
Şirket hesabından ev kredisi taksidi ödeniyor. Çocukların okul masrafları şirket kartından çekiliyor. Ortakların "avans" olarak aldığı paralar birikip birikip dev bir cari hesap kalemi oluşturuyor. Muhasebeci yıl sonunda bunları bir şekilde denkleme sokuyor, ama bilanço her geçen yıl biraz daha çarpıklaşıyor.
Bu tablo Türkiye'deki aile şirketlerinin büyük çoğunluğunda var. Ve ciddi sonuçları var.
Neden Tehlikeli?
Ortakların şirketten çektiği paralar "cari hesap" olarak kaydedildiğinde, bilanço sanki şirkete borç veriyormuş gibi görünür. Bu durum üç kritik soruna yol açar:
- Bilanço görüntüsü bozulur: Banka kredi başvurularında gerçek finansal durumu yansıtmayan tablo, kredi reddine veya yüksek maliyete neden olur.
- Vergi riski artar: Uzun süre kapatılmayan cari hesap borçları vergi otoritelerince farklı yorumlanabilir.
- Şirketin gerçek karlılığı görünmez: Patron harcamaları maliyet olarak kaydedilmiyorsa, şirket aslında kar ettiği sanılırken edemiyor olabilir.
En kritik sorun: Şirketin gerçekten ne kadar para kazandığını bilememek, büyüme ve yatırım kararlarını temelsiz kılar.
Adım 1: Ücret Belirleyin ve Düzenli Ödeyin
Aile şirketi ortakları çoğu zaman "patron maaş almaz" anlayışıyla hareket eder. Halbuki patronun da bir piyasa değeri vardır; benzer bir yöneticiyi işe almak ne kadar tutardı?
Bu soruya gerçekçi bir yanıt bulun ve kendinize düzenli, bordrolara yansıyan bir ücret belirleyin. Bu basit adım, kişisel harcamaların şirketten karşılanması alışkanlığının önündeki en güçlü engeldir.
Adım 2: Temettü Politikası Oluşturun
Yıl sonunda şirket kâr etmişse, bu kârın ne kadarı dağıtılacak, ne kadarı şirkette kalacak? Bu sorunun cevabı önceden ve yazılı olarak belirlenmelidir.
Temettü kararı verirken gözetilmesi gereken kriterler: Şirketin büyüme planları, nakit rezervi ihtiyacı, yatırım planları ve ortakların kişisel vergi durumu.
Yıllık net kârın %30-40'ının dağıtılması, geri kalanın şirkette bırakılması, çoğu KOBİ için sağlıklı bir başlangıç noktasıdır. Ama bu oran şirketin büyüme hızına göre şekillenmelidir.
Adım 3: Harcama Disiplini — Neyin Şirket Gideri Olduğunu Netleştirin
Araba, yakıt, telefon, yemek — bunların hangisi meşru şirket gideri, hangisi kişisel? Bu sınırı net çizmemek, hem vergi riskini artırır hem de gerçek maliyetleri bulanıklaştırır.
Pratik bir kural: Söz konusu harcama şirketi temsil etmek veya işletmek için zorunlu muydu? Evet ise şirket gideri, hayır ise kişisel. Bu soruyu her harcama anında sormak alışkanlığı yeterlidir.
Mevcut Cari Hesap Nasıl Temizlenir?
Yıllarca birikmiş cari hesap bakiyesini temizlemenin birkaç yolu vardır: Temettü kararıyla mahsuplaştırma, kademeli geri ödeme planı veya sermaye artışıyla kapatma. Her yolun vergi ve hukuki boyutları farklıdır — bir mali müşavir eşliğinde karar verilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Ayrım için üç adım gereklidir: Ortaklara piyasa değerinde düzenli maaş belirlenmesi, yıllık temettü politikası oluşturulması ve hangi harcamaların meşru şirket gideri sayılacağının net tanımlanması. Bu üç unsur uygulandığında cari hesap sorunu büyük ölçüde çözülür.
Ortak cari hesabının birikmesi; bilançoyu çarpıtır ve banka kredi başvurularını olumsuz etkiler, vergi riski doğurur, şirketin gerçek karlılığını gizler ve ortak anlaşmazlıklarında hukuki sorun yaratır.
Temettü kararı yıllık olarak ve yazılı biçimde alınmalıdır. Genellikle net kârın %30-40'ı dağıtılır, geri kalanı büyüme ve nakit rezervi için şirkette bırakılır. Oran şirketin büyüme hızına, yatırım planlarına ve ortakların vergi durumuna göre şekillenmelidir.
Kurumsal yönetim; şeffaf finansal raporlama, belgelenmiş karar süreçleri ve aile-şirket sınırının netleştirilmesini kapsar. Bu yapı banka kredilerinde güven oluşturur, kuşak aktarımını kolaylaştırır ve dışarıdan yönetici/ortak çekmeyi mümkün kılar.
Birikmiş cari hesap borçları; temettü kararıyla mahsuplaştırma, kademeli geri ödeme planı veya sermaye artışı yoluyla kapatılabilir. Her yöntemin farklı vergi ve hukuki sonuçları olduğundan mali müşavir eşliğinde karar verilmesi gerekir.
Aile şirketinizde finansal düzeni birlikte kuralım
Şirket-kişisel ayrımını netleştirmek, kurumsal yapıyı güçlendirmek ve büyümeye hazır bir finansal çerçeve oluşturmak için görüşelim.
Ücretsiz Görüşme Planlayın →