Not: Sağlıklı aralıklar sektöre göre değişir. Perakende ile üretim şirketinin cari oranı aynı ölçüyle değerlendirilemez. Aşağıdaki aralıkları genel bir başlangıç noktası olarak kullanın, kendi sektörünüzle karşılaştırın.
Likidite: Kısa Vadede Ayakta Kalabilir misiniz?
1. Cari Oran
Formül: Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar. Kısa vadeli borçlarınızı ödeyebilme gücünüzü gösterir. 1 değerinin altı riskli, 1,5 ile 2 arası çoğu şirket için sağlıklı kabul edilir. Çok yüksek olması ise atıl kaynak anlamına gelebilir.
2. Asit-Test (Likit) Oranı
Formül: (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Borçlar. Stoklarını hızlı nakde çeviremeyen şirketler için daha gerçekçidir. 1 civarı iyi bir işarettir.
Kârlılık: Kazandığınız Para Ne Kadar Kalıyor?
3. Brüt Kâr Marjı
Formül: (Satışlar - Satılan Malın Maliyeti) / Satışlar. Fiyatlama ve maliyet kontrolünüzün aynasıdır. Düşüyorsa ya maliyetler artıyor ya da fiyatlarınız eriyor demektir.
4. Net Kâr Marjı
Formül: Net Kâr / Satışlar. Tüm giderler ve finansman maliyeti sonrası elde kalan. Cironun büyümesi net marjı otomatik büyütmez; bu ikisini ayrı takip edin.
5. Özkaynak Kârlılığı (ROE)
Formül: Net Kâr / Özkaynaklar. Koyduğunuz sermayenin ne kadar kazandırdığını gösterir. Yatırımınızı alternatif getirilerle karşılaştırmanızı sağlar.
Borçluluk: Ne Kadar Risk Taşıyorsunuz?
6. Borç / Özkaynak Oranı
Formül: Toplam Borç / Özkaynaklar. Şirketin ne ölçüde borçla finanse edildiğini gösterir. Yükseldikçe finansal risk ve faiz baskısı artar.
7. Faiz Karşılama Oranı
Formül: Faiz ve Vergi Öncesi Kâr / Faiz Gideri. Faaliyet kârınızın faiz yükünü kaç kez karşıladığını gösterir. 1 değerine yaklaşması tehlike sinyalidir.
Faaliyet: Paranız Ne Kadar Hızlı Dönüyor?
8. Alacak Tahsilat Süresi
Formül: (Ticari Alacaklar / Satışlar) x 365. Bir satışın ortalama kaç günde tahsil edildiğini gösterir. Uzadıkça nakdiniz müşterinizde bekliyor demektir.
| Oran | Ne ölçer | Genel sağlıklı aralık |
|---|---|---|
| Cari Oran | Kısa vadeli ödeme gücü | 1,5 - 2,0 |
| Asit-Test | Stoksuz likidite | ~1,0 |
| Brüt Kâr Marjı | Fiyat/maliyet dengesi | Sektöre göre |
| Net Kâr Marjı | Nihai kârlılık | Sektöre göre |
| ROE | Sermaye getirisi | Alternatiften yüksek |
| Borç / Özkaynak | Finansal risk | 1,0 altı ihtiyatlı |
| Faiz Karşılama | Faiz ödeme gücü | 2,0 üzeri rahat |
| Tahsilat Süresi | Alacak hızı | Vadenizden kısa |
En önemlisi: Tek bir oranı değil, trendi izleyin. Aynı oranı her ay hesaplayıp yönünü takip etmek, tek seferlik bir fotoğraftan çok daha değerlidir.
Sık Sorulan Sorular
Genel kabul gören sağlıklı aralık 1,5 ile 2,0 arasıdır. 1'in altı, kısa vadeli borçları ödeyecek dönen varlığın yetersiz olabileceğini gösterir; 2,5'i aşan değerler ise sermayenin atıl kaynaklarda beklediğine işaret edebilir. Sağlıklı aralık sektöre göre değişir, kendi sektör ortalamanızla karşılaştırın.
Brüt kâr, satışlardan satılan malın/hizmetin maliyeti (SMM) düşüldükten sonra kalan tutardır: Satışlar - Satılan Malın Maliyeti. Brüt kâr marjı ise bu tutarın satışlara oranıdır ve fiyatlama ile maliyet kontrolünüzün doğrudan aynasıdır.
Nakit oranı, (Nakit ve Nakit Benzerleri) / Kısa Vadeli Borçlar formülüyle hesaplanır. Cari oran ve asit-test oranından daha katıdır; alacak ve stokları hiç saymadan, sadece elinizdeki nakitle kısa vadeli borcu ne ölçüde karşılayabileceğinizi gösterir. 0,2 civarı genel bir referans noktasıdır.
Borç oranı (kaldıraç oranı), Toplam Borç / Toplam Varlıklar formülüyle hesaplanır ve varlıkların ne kadarının borçla finanse edildiğini gösterir. Bu sayfadaki Borç/Özkaynak Oranı ise aynı borcu özkaynaklarla kıyaslar; ikisi birbirini tamamlayan, farklı açılardan bakan ölçülerdir.
Aylık takip idealdir. En azından üç ayda bir hesaplayıp önceki dönemlerle karşılaştırın; önemli olan seviyeden çok yöndür.
Tek bir kritik oran yoktur. Ancak nakit sıkışığı yaşayan KOBİ'ler için cari oran, tahsilat süresi ve faiz karşılama oranı erken uyarı verir.
Bilanço ve gelir tablonuzdaki kalemler yeterlidir. Mali müşaviriniz bu tabloları üretir; oranları düzenli yorumlamak ise ayrı bir disiplindir.
Şirketinizin rakamlarını birlikte okuyalım
İlk görüşmede mevcut finansal tablonuzu değerlendirir, size özel öncelikleri belirleriz. Ücretsiz ve taahhütsüzdür.
Ücretsiz Görüşme Planlayın →